دیفای چیست؟| فرهادمارکت

زمان مطالعه ۶ دقیقه

فهرست مطالب

دیفای، مخفف Decentralized Finance و به معنای «امور مالی غیرمتمرکز» است. اصطلاحی کلی است که برای انواع اپلیکیشن‌های مالی حوزه‌ی ارزهای دیجیتال یا بلاک‌چین به‌کار می‌رود و هدف‌شان حذف واسطه‌های مالی است.

دیفای از بلاک‌چین، فناوری پشت ارز دیجیتال بیت‌کوین، الهام گرفته است که به چندین نهاد مختلف امکان می‌دهد تا نسخه‌ای از تاریخچه‌ی تمام تراکنش‌ها را نگه دارند، به این معنی که در اختیار یک منبع مرکزی واحد همانند بانک مرکزی نیست. اهمیت این موضوع از آن جهت است که سیستم‌های متمرکز و کنترلرهای انسانی، علاوه بر این که کنترل مستقیم کاربران بر پول‌شان را محدودتر می‌کنند، سرعت و پیچیدگی معاملات را نیز کاهش می‌دهند. دیفای از این جنبه با آنها فرق دارد که استفاده از بلاک‌چین را از انتقال ساده‌ی ارز تا معاملات مالی پیچیده‌تر گسترش داده است.

بیت‌کوین و بسیاری دیگر از دارایی‌های ذاتاً دیجیتال از روش‌های قدیمی پرداخت دیجیتال مانند روش‌های به‌کاررفته در ویزا و پی‌پل متمایزند زیرا تمام واسطه‌ها را از معاملات حذف می‌کنند. وقتی در یک کافه، هزینه‌ی قهوه را با کارت اعتباری پرداخت می‌کنید، میان شما و داد‌وستدتان، یک موسسه‌ی مالی قرار گرفته که معامله‌ی شما را کنترل می‌کند و در تمامی مراحل مختار است تراکنش را لغو، متوقف و در دفترکل خصوصی‌اش ثبت کند. به کمک بیت‌کوین، دست تمامی این موسسات از معاملات کوتاه می‌شود.

شرکت‌های بزرگ فقط خرید‌های مستقیم را نظارت نمی‌کنند؛ معاملات، قرارداد‌ها و اپلیکیشن‌های مالی دیگری مانند وام، بیمه، جذب سرمایه‌ی جمعی، بازارهای مشتقه، و موارد دیگر نیز در کنترل آنهاست. حذف واسطه‌ها از انواع معاملات از مزایای اصلی دیفای است.

دیفای قبل از اینکه با نام کلی امور مالی غیرمتمرکز شناخته شود، اغلب «خدمات مالی متن‌باز» نامیده می شد.

اپلیکیشن‌های اتریوم

اکثر اپلیکیشن‌هایی که تحت عنوان دیفای کار می‌کنند، از اتریوم، دومین پلتفرم بزرگ ارز رمز‌ نگاری‌شده در جهان، سرچشمه گرفته‌اند که متفاوت از پلتفرم بیت‌کوین عمل می‌کند. زیرا، ورای معاملات ساده امکان ساخت انواع دیگر اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز در آن آسان‌تر است. 

ویتالیک بوترین، بنیان‌گذار ارز دیجیتال اتریوم، در سال ۲۰۱۳ در مقاله‌ی اصلی معرفی ایده‌ی اتریوم، این کاربرد‌های مالی پیچیده‌تر را برشمرد.به همین خاطر، بستر قراردادهای هوشمند اتریوم انعطاف‌پذیری بیشتری دارد و می‌تواند در صورت تحقق شرایط خاصی، معاملات را به طور خودکار انجام دهد. زبان‌های برنامه‌نویسی اتریوم، مانند سالیدیتی، به طور ویژه برای ایجاد و پیاده‌سازی چنین قراردادهایی طراحی شده‌اند.

برای مثال، فرضاً کاربری می‌خواهد سه‌شنبه‌ی هفته‌ی آینده، در‌صورتی‌که دمای هوا، بالاتر از ۳۲ درجه‌ی سانتیگراد باشد، پولی برای دوستش ارسال شود. در یک قرارداد هوشمند اتریوم می‌توان چنین قوانینی را گنجاند.

با محوریت قراردادهای هوشمند، ده‌ها اپلیکیشن دیفای می‌توانند در بستر اتریوم راه‌اندازی شوند. اتریوم ۲.۰، نسخه‌ی جدید و به‌روزشده در شبکه‌ی زیربنایی اتریوم، می‌تواند با برطرف‌کردن مشکلات مقیاس‌پذیری اتریوم، این اپلیکیشن را ارتقا دهد.

محبوب ترین اپلیکیشن های دیفای

  • صرافی‌های غیرمتمرکز: مبادلات آنلاین به کاربران کمک می‌کنند ارزهای مختلف را به ارز‌های دیگر تبدیل کنند، چه دلار آمریکا با بیت‌کوین و چه اتر با دی‌اِی‌آی. صرافی غیرمتمرکز یکی از حیاتی‌ترین اپلیکیشن‌های مبادله است که کاربران را مستقیماً به هم متصل می‌کند تا بتوانند ارزهای رمزنگاری‌شده را، بدون سپردن پول به واسطه‌ها، با یکدیگر مبادله کنند.
 
  • رمزارز پایدار:ارز رمزنگاری‌شده‌ای که برای ثبات قیمت به دارایی‌ خارج از ارز رمز‌گذاری‌شده (مثلاً دلار یا یورو) وابسته است.
 
  • بسترهای وام‌دهی: این پلتفرم‌ها از قراردادهای هوشمند برای مدیریت وام‌ها و جایگزینی واسطه‌های دریافت وام، مانند بانک‌ها، استفاده می‌کنند.
 
  • رَپد بیت‌کوین: روشی برای ارسال بیت‌کوین به شبکه‌ی اتریوم است تا بیت‌کوین بتواند مستقیماً در سیستم دیفای اتریوم استفاده شود. رپد بیت کوین به کاربران امکان می‌دهد تا بیت‌کوین را از طریق پلتفرم غیرمتمرکز وام‌دهی، قرض دهند و سود آن را دریافت کنند.
 
  • بازارهای پیش‌بینی: بازارهایی برای شرط‌بندی روی نتیجه‌ی رویدادهای آینده مانند انتخابات. هدف نسخه‌های دیفای بازارهای پیش‌بینی ارائه‌ی عملکرد یکسان اما بدون واسطه است.

مفاهیم جدید دیفای(Defi)

علاوه بر این اپلیکیشن‌ها، دیفای مفاهیم جدیدی را به وجود آورده است:

  • کشت سود(Yield farming): وقتی کاربران توکن‌های مختلف دیفای را در جستجوی فرصت‌هایی برای بازدهی بیشتر، بررسی می‌کنند، برای معامله‌گران مطلع که مایل به ریسک هستند، پاداشی وجود دارد که به آن کشت سود گفته می‌شود.
 
  • استخراج نقدینگی (Liquidity mining): وقتی می‌تواند اتفاق بیفتد که اپلیکیشن‌های دیفای، توکن‌های رایگان را به کاربران پلتفرم خود پاداش می‌دهد؛ این روش تاکنون هیجان‌انگیزترین حالت کشت سود بوده است.
 
  • ترکیب‌پذیری: اپلیکیشن‌های دیفای منبع‌باز هستند، به این معنی که کد اپلیکیشن‌ها برای عموم قابل مشاهده است. به‌این‌ترتیب می‌توان از کد این اپلیکیشن‌ها به عنوان بلوک‌های سازنده در جهت نوشتن اپلیکیشن‌های جدید استفاده کرد.
 
  • لگوهای پول: با نگاهی متفاوت به مفهوم ترکیب‌پذیری، اپلیکیشن‌های دیفای مانند لگو هستند. لگو اسباب‌بازی کودکان است که با اتصال بلوک‌ها در کنار هم، می‌توان ساختمان، وسایل نقلیه و دیگر اشیاء را ساخت. اپلیکیشن‌های دیفای نیز مشابه قطعات لگو می‌توانند با هم ترکیب شوند و محصولات مالی جدید بسازن

پلتفرم‌های وام‌دهی

بازارهای وام‌دهی، از اپلیکیشن‌های محبوب دیفای هستند که قرض‌دهندگان و قرض‌گیرندگان ارزهای دیجیتال را به هم متصل می‌کنند. یکی از پلتفرم های محبوب، کامپاوند، برای کاربران امکانی فراهم می‌کند تا رمزارزهای خود را به دیگران قرض دهند و یا از آنها قرض بگیرند. کاربران می‌توانند با دریافت بهره بر روی وام پرداختی به دیگران، سود کسب کنند. کامپاوند نرخ بهره را با الگوریتم مشخص کرده است. به‌این‌ترتیب، هر چه تقاضا برای قرض یک ارز دیجیتال بیشتر باشد، نرخ بهره‌ی آن نیز بالاتر خواهد رفت.

وام‌دهی در دیفای بر مبنای وثیقه است. یعنی برای اینکه کاربری بتواند وام بگیرد باید وثیقه بگذارد. این وثیقه معمولاً ارز دیجیتال اتر است که بر پایه‌ی اتریوم ایجاد شده است. برخلاف سیستم‌های وام‌دهی متمرکز، هویت و درجه‌ی اعتبار کاربران در دیفای مشخص نمی‌شود.

رمزارزهای پایدار(stablecoin)

کوین ها با ارزش ثابت شکل دیگری از دیفای است. معمولاً ارزهای دیجیتال نسبت به ارزهای رایج، نوسانات قیمتی شدیدتری را تجربه می‌کنند که برای آنها که می‌خواهند بدانند پول‌شان یک هفته بعد چقدر ارزش دارد، ویژگی خوبی محسوب نمی‌شود. استیبل‌کوین‌ها ارزهای دیجیتال را به یک دارایی غیردیجیتال مانند دلار آمریکا وابسته می‌کنند تا قیمت‌شان را کنترل کند. هدف این ارز دیجیتال، همان‌گونه که از نام «رمزارز پایدار» مشخص است، ثبات‌بخشیدن به قیمت است.

بازارهای پیش‌بینی

یکی از قدیمی‌ترین اپلیکیشن‌های دیفای برساخته از اتریوم «بازار پیش‌بینی» است. کاربران در این اپلیکیشن‌ها می‌توانند بر روی نتایج آینده‌ی یک رویداد شرط‌بندی کنند. مثلاً: «آیا دونالد ترامپ برنده‌ی انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۰ خواهد شد؟»هدف مشارکت‌کنندگان، مسلماً کسب سود از طریق پیش‌بینی صحیح آینده است، بنابراین بازارهای پیش‌بینی گاهی نتایج را بهتر از متدهای معمول مانند نظرسنجی پیش‌بینی می‌کنند. این‌ترید و پریدیک‌ایت از جمله بازارهای پیش‌بینی متمرکز با سابقه‌ی خوب هستند. ازآنجایی‌که بازارهای پیش‌بینی از سوی دولت‌ها مذموم شمرده می‌شوند و به علت عملکرد به شیوه‌ی متمرکز، خطر تعطیلی در کمین‌شان نشسته‌ است، دیفای می‌تواند سود بازارهای پیش‌بینی را افزایش دهد.

سوالات متداول درباره دیفای

ارزش پروژه‌های دیفای اتریوم، بسیار بالا رفته است؛ طبق گزارش‌ها، بسیاری از کاربران سود چشمگیری از این طریق کسب کرده‌اند.

با استفاده از اپلیکیشن‌های وام‌دهی اتریوم که قبلاً به آنها اشاره شد، کاربران می‌توانند از طریق قرض‌دهی پول‌ و دریافت سود قرض به درآمد منفعل برسند. کشت سود که در بالا به آن اشاره شد، پتانسیل سودآوری بیشتری دارد اما ریسک آن نیز بیشتر است. این مزیت به کاربران اجازه می‌دهد تا از وام‌دهی دیفای برای کسب بیشترین سود ممکن از دارایی‌های رمزنگاری‌شده‌شان استفاده کنند. هرچند، این سیستم های پیچیده معمولاً فاقد شفافیت لازم هستند.

خیر، این سرمایه‌گذاری‌ها ریسک‌پذیرند. بسیاری بر این عقیده‌اند که دیفای آینده‌ی امور مالی است و سرمایه‌گذاری در تکنولوژی منجر به سودی عظیم خواهد شد.

اما برای تازه‌واردها تشخیص پروژه‌های خوب از بد دشوار است و البته بسیاری از پروژه‌ها ناکارآمد هستند.

ازآنجایی‌که در سال ۲۰۲۰، فعالیت و محبوبیت دیفای افزایش یافت، بسیاری از اپلیکیشن‌ها مانند میم‌کوین وای‌اِی‌اِماز کار افتادند. ارزش سرمایه‌ی این اپلیکیشن در عرض ۳۵ دقیقه از ۶۰ میلیون دلار به صفر رسید. دیگر پروژه‌های دیفای مانند پروژه‌ی پیتزا و هات‌داگنیز به سرنوشت‌های مشابهی دچار شدند.

همچنین، متاسفانه دیفای همچنان باگ‌های بسیاری دارد. قراردادهای هوشمند، قدرتمند هستند اما به محض پیاده‌سازی بر روی پروتکل، امکان تغییر آنها وجود ندارد. این امر باعث می‌شود باگ‌ها دائمی شوند و این موضوع خطر سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد.

درحالی‌که هر روز افراد بیشتری به اپلیکیشن‌های دیفای جذب می‌شوند اما پیش‌گویی سرنوشت این پلتفرم دشوار است. قسمت عمده‌ای از آینده‌ی این پلتفرم به این بستگی دارد که برای چه کسانی و به چه دلیلی کارآمد باشد. بسیاری بر این باورند که پروژه‌های مختلف دیفای، این پتانسیل را دارند که رابین‌هود آینده باشند و از طریق ایجاد اپلیکیشن‌های مالی با خدمات فراگیرتر بتوانند کاربران جدیدی را جذب کنند که قبلاً به این سرویس‌ها دسترسی نداشته‌اند.

این تکنولوژی مالی یک تکنولوژی جدید و آزمایشی است و با توجه به مشکلات امنیتی و مقیاس‌پذیری‌اش، بی‌نقص نیست.

سازندگان این پلتفرم امیدوارند سرانجام بتوانند این مشکلات را برطرف کنند. اتریوم ۲.۰ می‌تواند مشکلات مقیاس‌پذیری را از طریق مفهومی به‌نام شاردینگ برطرف کند. در این فرایند، دیتابیس اصلی به بخش‌های کوچکتر تقسیم می‌شود تا مدیریت آن برای کاربر ساده‌تر شود.

اتریوم ۲.۰ راه‌حلی برای همه‌ی مشکلات دیفای نیست، اما شروع خوبی است. پروتکل‌های دیگری مانند رایدنو تروبیت برای رفع مشکلات مقیاس‌پذیری اتریوم در حال اجرا هستند.اگر این راه‌حل‌ها کارایی خود را نشان دهند، برای تبدیل‌شدن به محصولات واقعی شانس بیشتری پیدا می‌کنند و حتی می‌توانند فراگیر شوند.

زآنجایی‌که اتریوم دنیای دیفای را تسخیر کرده است، طرفداران بیت‌کوین، برای حذف واسطه در معاملات مالی پیچیده، قصد دارند با استفاده از پروتکل بیت‌کوین، راهکارهایی ارائه دهند.

شرکت هایی مانند دی‌جی لبزو شوردبیتز بر روی تکنولوژی دیفای بیت‌کوین کار می‌کنند که به آن قراردادهای لگاریتمی محتاطگفته می‌شود. از طریق این قراردادهای هوشمند، قراردادهای مالی پیچیده‌تری مانند ابزارهای مشتقه به کمک بیت‌کوین اجرا می‌شوند. برای مثال، شخصی که از DLC استفاده می‌کند اگر شرایط مشخصی در آینده مهیا شود مقداری بیت‌کوین دریافت یا پرداخت خواهد کرد؛ فرضاً اگر تیم وایت ساکس برنده‌ی مسابقه‌ی بعدی بیس‌بال باشد، پولی به برنده تعلق می‌گیرد.

۰ (۰ امتیاز)
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments